Wskaźniki jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi

Co oznaczają wyniki badań mikrobiologicznych

Badanie mikrobiologiczne informuje o stanie sanitarnym wody. Najważniejsze zagrożenie dla ludzi wywołane przez mikroorganizmy obecne w wodzie związane jest z konsumpcją wody przeznaczonej do spożycia zanieczyszczonej odchodami zwierząt, w tym również człowieka. Potencjalne konsekwencje mikrobiologicznego zanieczyszczenia wody są tak poważne, że zawsze ogromne znaczenie ma jego kontrola, która nigdy nie powinna być ograniczona.

Bakterie grupy coli

Bakterie grupy coli występują w zarówno wodzie jak i ściekach, cześć z nich wydalana jest wraz z kałem z organizmu człowieka i innych zwierząt. To liczna grupa heterotroficznych pałeczek Gram-ujemnych, tlenowców i fakultatywnych beztlenowców, zdolnych do namnażania się w wodzie i glebie. Odznaczają się zdolnością przetrwania i namnażania w systemach dystrybucji wody zwłaszcza w obecności biofilmu. Bakterie grupy coli powinny być nieobecne w 100 ml badanej próbki wody. Mogą być stosowane do oceny skuteczności uzdatniania wody oraz szczelności systemów dystrybucji wody.

Escherichia coli

Bakterie Escherichia coli uznawane są za najbardziej odpowiedni wskaźnik zanieczyszczenia kałowego wody. Występuje ona w znacznej liczbie w odchodach ludzkich i zwierzęcych oraz ściekach i zanieczyszczonej odchodami wodzie. Obecność Escherichia coli stanowi dowód niedawnego skażenia wody odchodami. Bakterie Escherichia coli powinny być nieobecne w 100 ml badanej próbki wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Wykrycie tych drobnoustrojów powinno skłaniać do dalszych działań w tym pobierania kolejnych próbek wody do badań i poszukiwania potencjalnych przyczyn zanieczyszczenia takich jak niewłaściwe uzdatnianie wody lub nieszczelność systemu dystrybucyjnego.

Enterokoki kałowe

Enterokoki kałowe to grupa Gram-dodatnich bakterii żyjących pojedynczo lub tworzących krótkie łańcuchy. Są fakultatywnymi tlenowcami stosunkowo wytrzymałymi na zasolenie i odczyn zasadowy. Enterokoki wydalane są z kałem ludzi i innych zwierząt stałocieplnych. Większość gatunków nie namnaża się w środowisku wodnym. Pomimo, że liczebność enterokoków w kale człowieka jest niższa do Escherichia coli to ich przeżywalność w wodzie jest większa ze względu na odporność na wysychanie i chlorowanie. Enterokoki powinny być nieobecne w 100 ml badanej próbki wody przeznaczonej do spożycia. Ich obecność w wodzie świadczy o niewłaściwym uzdatnianiu wody lub uszkodzeniu systemu dystrybucji.

Clostridium perfrigens

Clostridium perfringens to Gram-dodatnie beztlenowe laseczki. Wykazują wysoką odporność na działanie niekorzystnych warunków środowiska tworząc przetrwalniki (spory). Baterie te wchodzą w skład naturalnej mikroflory jelitowej człowieka i innych zwierząt stałocieplnych. Mikroorganizmy te nie namnażają się w większości środowisk wodnych oraz są zawsze obecne w ściekach. Bakterie Clostridium perfringens powinny być nieobecne w 100 ml badanej próbki wody przeznaczonej do spożycia. Ich obecność w wodzie może wskazywać na nieprawidłowości w procesie uzdatniania lub może świadczyć o odległym w czasie zanieczyszczeniu kałowym wody. Może to być pomocne w identyfikacji źródeł okresowego skażenia ujęć wody.

Bakterie rodzaju Legionella

Rodzaj Legionella to Gram-ujemne pałeczki, nie tworzące przetrwalników, należące do rodziny obejmującej 50 gatunków bakterii. To heterotroficzne mikroorganizmów zdolne są do wzrostu w temperaturze powyżej 25°C (do ok. 60 °C) w obecności L-cysteiny w środowisku. Szczepy Legionella należą do bakterii chorobotwórczych, głównym patogenem człowieka jest Legionella pneumophila wywołująca chorobę legionelozę. Bakterie z rodzaju Legionella występują naturalnie w wodach słodkich jak np. rzeki, strumienie oraz w sztucznych środowiskach wodnych jak urządzenia do chłodzenia wody w systemach klimatyzacyjnych, instalacje wody ciepłej czy ośrodki spa. Drogą zakażenia tej bakterii jest droga inhalacyjna, czyli wdychanie skażonego aerozolu wodnego (prysznic, klimatyzatory). Mikroorganizmy te są jednak wrażliwe na niską (poniżej 20°C) i wysoką temperaturę (powyżej 60°C) oraz na dezynfekcję. Gromadzenie się mułu, rdzy i kamienia oraz stagnacja wody sprzyja rozwojowi tych bakterii w instalacji.

Ogólna liczba mikroorganizmów w 22°C i 36°C

Oznaczanie ogólnej liczby mikroorganizmów metodą posiewu powierzchniowego pozwala na wykrycie szerokiego spektrum mikroorganizmów heterotroficznych w tym bakterii i grzybów mających zdolność wzrostu na wzbogaconym podłożu, bez czynników hamujących lub selektywnych w określonym czasie i temperaturze inkubacji. W wodzie dezynfekowanej należy spodziewać się niewielkiej liczby bakterii, w większości przypadków same wartości liczbowe wyników oznaczeń ogólnej liczby mikroorganizmów są mniej przydatne niż zmiany tych wartości obserwowane w poszczególnych miejscach systemu. Wzrost liczby mikroorganizmów heterotroficznych w systemach dystrybucyjnych może wskazywać na pogorszenie stanu czystości systemu, możliwość stagnacji wody oraz potencjalny rozwój biofilmu.

Pseudomonas aeruginosa

Pseudomona aeruginosa to tlenowe Gram-ujemne pałeczki z umiejscowioną biegunową rzęską. Bakterie te mogą wywoływać różne postacie zakażeń, rzadko jednak ciężkie zakażenia dotyczą osób zdrowych. Przede wszystkim kolonizują one uszkodzone obszary skóry i błon śluzowych, na przykład oparzenia i rany pooperacyjne, drogi oddechowe osób z chorobami układu oddechowego i gałki oczne po uszkodzeniach pourazowych. Przez takie miejsca zakażenia drobnoustroje te wnikają do organizmu powodując inwazyjne postacie zakażenia, w tym zagrażające życiu, jak posocznica i zapalenie opon mózgowych. Związane z kontaktem ze skażoną wodą zapalenie mieszków włosowych i zapalenie ucha dotyczą zwykle osób przebywających w ciepłym, wilgotnym otoczeniu, na przykład korzystających z basenów i ośrodków spa. Pseudomonas aeruginosa to drobnoustroje powszechnie obecne w środowisku, które mogą być izolowane z kału, gleby, wody i ścieków. Pseudomona aeruginosa jest potwierdzonym czynnikiem zakażeń szpitalnych mogących prowadzić do ciężkich powikłań. Bakterie te powinny być nieobecne w 100 ml badanej próbki wody przeznaczonej do spożycia, wprowadzanej do jednostkowych opakowań, w cysternach, zbiornikach magazynujących wodę w środkach transportu lądowego, powietrznego lub wodnego oraz wody basenowej.

Źródło: „Wytyczne dotyczące wody do picia” Światowa Organizacja Zdrowia

Co oznaczają wyniki badań fizyko-chemicznych

Chlor wolny

Woda w publicznych układach wodociągowych jest zabezpieczana przed niebezpieczeństwem skażenia mikrobiologicznego poprzez dezynfekcję środkami utleniającymi. Ze względu na potrzebę długookresowego zabezpieczenia przed wtórnym zanieczyszczeniem mikrobiologicznym (woda może być transportowana od stacji wodociągowej do konsumenta nawet 3 doby), zazwyczaj stosuje się do dezynfekcji związki chloru: dwutlenek chloru, podchloryn sodu lub chlor gazowy. Może to powodować wyczuwalny zapach chloru w wodzie, co powoduje nieprzyjemne odczucia podczas korzystania z wody. Zalecana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) maksymalna wartość stężenia chloru w wodzie pitnej to 5 mg/l. Wartość tą przyjęto z dużym marginesem bezpieczeństwa, gdyż w trakcie rozstrzygającego badania nie zaobserwowano żadnych szkodliwych skutków. W Polsce w aktualnym Rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi ustalono, że wartość stężenia chloru wolnego w zaworze czerpalnym u konsumenta nie powinna przekraczać wartości 0,3 mg/l. Jest to wartość znacznie niższa od wartości oszacowanej przez WHO jako próg bezpieczeństwa zdrowotnego, ale mimo to przedsiębiorstwa wodociągowe dążą do tego, aby w wodzie dostarczanej do domów stężenie chloru wolnego było jeszcze niższe a jego zapach był niewyczuwalny, ze względu na akceptowalność zapachu przez konsumentów.

Mętność
Mętność wody jest spowodowana zawieszonymi w niej cząstkami stałymi lub koloidami, utrudniającymi przenikanie światła. Może być spowodowana obecnością zarówno substancji organicznych, nieorganicznych, ich kombinacją jak i obecnością mikroorganizmów. Światowa Organizacja Zdrowia nie ustaliła wartości granicznej mętności jako wskaźnika mówiącego czy woda jest zdrowa czy nie. WHO zaleca, aby w publicznych systemach wodociągowych mętność nie była większa od 5 NTU/FNU (jednostek mętności przy zastosowaniu formazyny jako odnośnika), a najlepiej aby była mniejsza jak 1 NTU. W Polsce Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi zaleca wartość mętności w publicznych systemach wodociągowych na poziomie 1 NTU, jednak nie jest to bezwzględnie wymagane. Wizualnie można zobaczyć mętność w wodzie od wartości 4-5 NTU, i od tej wartości mętność może mieć negatywny wpływ na akceptowalność wody przez konsumenta. Mętność sama w sobie, np. wynikająca z zawartości substancji mineralnych w wodzie, nie zawsze stanowi zagrożenie dla zdrowia, jest jednak ważnym wskaźnikiem potencjalnej obecności zanieczyszczeń, które mogłyby mieć wpływ na zdrowie, np. mikroorganizmy występujące w wodzie wykazują tendencję do przylegania do cząstek stałych, stąd też rygorystyczne wymagania prawne odnośnie maksymalnej dopuszczalnej wartości mętności w wodzie pitnej

Barwa
Zabarwienie wody jest najczęściej wynikiem obecności barwnych substancji organicznych czy jonów metali (żelaza, manganu) pochodzenia naturalnego lub produktów korozji. Zabarwienie wody może również wynikać z zanieczyszczenia ujmowanej wody ściekami przemysłowymi. Dla większości ludzi barwa wody w szklance jest dostrzegalna, gdy przekracza ona 15 jednostek barwy rzeczywistej (TCU). Dla barwy nie zaproponowano wartości zalecanej, opartej o kryterium zdrowotne jednak jej podwyższona wartość może nie być akceptowalna przez konsumenta, a także może świadczy o obecności niepożądanych zanieczyszczeń.

Twardość
Za twardość wody uważa się jej cechę, która określa ogólną zawartość w niej jonów wapniowych i magnezowych. Światowa Organizacja Zdrowia nie zaproponowała dla twardości wody do picia wartości zalecanej, ustalonej z uwagi na bezpieczeństwo dla zdrowia. Ze względów użytkowych – osadzanie się kamienia w urządzeniach wodociągowych, zużycie środków czystości w gospodarstwa domowych, osadzanie się kamienia w urządzeniach AGD (czajniki, zmywarki, bojlery) i in. w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi ustalono wartości graniczne twardości wody dostarczanej konsumentom w przedziale 60-500 mg/l CaCO3. Jest to kompromis pomiędzy różnymi własnościami użytkowymi wody. Akceptowalność twardości przez konsumentów wykazuje znaczne różnice w zależności od potrzeb.

Przeliczenie jednostek twardości wody

    °n(dH) °e °fH mg/l CaCO3 mval/l mmol/l
stopnie niemieckie 1 °n(dH) = 1 1,253 1,78 17,8 0,357 0,1783
stopnie angielskie 1 °e= 0,798 1 1,43 14,3 0,285 0,142
stopnie francuskie 1 °fH= 0,560 0,702 1 10 0,2 0,1
mg/l CaCO3 1mg/l CaCO3= 0,056 0,07 0,1 1 0,02 0,01
Milival 1mval/l = 2,8 3,51 5 50 1 0,50
Mmol 1mmol/l = 5,6 7,02 10,00 100,0 2,00 1

 

Skala twardości wody:

Stopień twardości wody Jednostka twardości wody
[mval/l] [mg CaCO3­] [0n]
Woda bardzo miękka 0 – 1,78 0 – 90 0 – 5
Woda miękka 1,78 – 3,57 90 – 180 5 – 10
Woda o średniej twardości 3,57 – 5,35 180 – 270 10 – 15
Woda o znacznej twardości 5,35 – 7,13 270 – 360 15 – 20
Woda twarda 7,13 – 10,7 360 – 540 20 – 30
Woda bardzo twarda > 10,7 > 540 > 30,8



Żelazo
Związki żelaza występują w wodach naturalnych na ogół w niewielkich stężeniach. Duża zawartość żelaza w wodzie (ok. 500 µg/l) może powodować mętność wody i wpływa niekorzystnie na jej smak. W stężeniach przekraczających wartość 300 µg/l  powoduje przebarwienia urządzeń sanitarnych i tkanin podczas prania. Żelazo jest organizmowi ludzkiemu niezbędne jako czynnik krwiotwórczy. Znaczenie higieniczne żelaza nie jest dokładnie znane, lecz ze względu na to, że podwyższona obecność żelaza pogarsza także właściwości organoleptyczne wody, należy je z wody usuwać. W stężeniach nieprzekraczających 300 µg/l żelazo nie powoduje wyczuwalnego smaku wody, jednakże może wywołać wzrost barwy i mętności. Dla żelaza nie proponuje się zalecanej wartości opartej na kryterium bezpieczeństwa dla zdrowia. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi dopuszcza maksymalne stężenie 200 µg/l żelaza w wodzie pitnej.

Mangan
Obecność manganu w wodzie do picia, tak jak w przypadku żelaza, może prowadzić do odkładania się osadów w systemie dystrybucji. Wysoka zawartość manganu w wodzie może powodować powstawanie przebarwień urządzeń sanitarnych i odzieży podczas prania. Stężenia manganu poniżej 100 µg/l są akceptowalne dla konsumentów. Mangan przy stężeniu 200 µg/l może powodować tworzenie się powłoki na przewodach wodociągowych, która może tworzyć czarne, złuszczające się osady. Wartość zalecana przez WHO, ustalona ze względów zdrowotnych dla manganu wynosi 400 µg/l i jest wyższa niż próg akceptowalności wynoszący 100 µg/l. W wielu badaniach nie stwierdzono żadnego niekorzystnego działania manganu zawartego w wodzie do picia. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi dopuszcza maksymalne stężenie 50 µg/l manganu w wodzie pitnej.

Odczyn pH

Wartość pH wody nie ma zazwyczaj bezpośredniego znaczenia dla konsumentów i nie została zaproponowana zalecana wartość ustalona ze względów zdrowotnych. Zazwyczaj wartość pH mieści się w przedziale 6,5-8,5, natomiast Rozporządzenie Ministra Zdrowia dopuszcza dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi wartości z przedziału 6,5 – 9,5 w publicznych systemach wodociągowych. Wartość pH jest jednym z ważniejszych parametrów eksploatacyjnych dotyczących publicznych sieci uzdatniania i dystrybucji wody pitnej, mających istotny wpływ korozyjność, stąd musi być ściśle nadzorowana w procesie uzdatniania wody i jej dystrybucji. Nie można jednak lekceważyć tego wskaźnika – np. dla wody w studniach przydomowych czy głębinowych skrajne wartości pH mogą świadczyć o zanieczyszczeniu wody przez niepożądane chemikalia.

Przewodność elektryczna właściwa

Przewodność elektryczna jest to zdolność roztworu wodnego do przewodzenia prądu elektrycznego pod wpływem przyłożonego napięcia na elektrody wprowadzone do tego roztworu. Pomiar przewodności wody daje nam informacje o zawartości w wodzie związków mineralnych. Rzadko jest to wynik obecności zanieczyszczeń organicznych w wodzie. Na podstawie tej wartości możemy wnioskować o zawartości jonów rozpuszczonych w wodzie. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi dopuszcza maksymalne wartość przewodności 2500 µS/cm w wodzie pitnej.

Jon amonowy

Amoniak w środowisku pochodzi z działalności rolniczej, procesów przemysłowych oraz przemian metabolicznych. Amoniak w wodzie do picia nie ma bezpośrednio znaczenia dla zdrowia człowieka i dlatego nie zaproponowano zalecanej przez WHO wartości opartej na kryteriach zdrowotnych. Występuje w wodzie do picia w stężeniach dużo niższych niż potencjalnie niebezpieczne dla zdrowia. Może jednak zmniejszać skuteczność dezynfekcji wody, przyczyniać się do powstania azotanów i tym samym wpływać na nieskuteczną pracę filtrów służących do usuwania manganu. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi dopuszcza maksymalne stężenie jonu amonowego w wodzie pitnej 0,5 mg/l NH4. Ponadnormatywna zawartość tego związku w wodzie jest jednym ze wskaźników możliwego zanieczyszczenia wody bakteriami, ściekami lub odchodami zwierzęcymi.

Azotany
Azotany naturalnie występują w środowisku i pełnią rolę ważnego składnika odżywczego dla roślin.
Obecność azotanów w wodzie poza źródłami naturalnymi (przenikanie naturalnie występujących azotanów w środowisku do wody) mogą przedostawać się do wody w wyniku działalności rolniczej człowieka, ze ścieków, w wyniku utleniania związków azotu zawartych w odchodach ludzkich i zwierzęcych, w tym w zbiornikach bezodpływowych (szamba). Stąd azotany mogą być dobrym wskaźnikiem skażenia wody na skutek działalności człowieka (np. nieszczelne szambo) i w zestawieniu z obserwacją stężenia azotynów i jonu amonowego wskaźnikiem zachodzących procesów biochemicznych, co pozwoli wykryć charakter skażenia. Maksymalna dopuszczalna wg aktualnego Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi wartość stężenia azotanów w wodzie do picia to 50 mg/l, azotynów 0,5 mg/l. 

Azotyny
Są produktem przejściowym w cyklu azotowym zachodzącym w wodach naturalnych. Zawartość azotynów w wodach do picia zwykle nie przekracza 0,1 mg/l. Mogą powstawać w czasie uzdatniania wody lub w przewodach wodociągowych wskutek działania bakterii nitryfikujących. Są również skutkiem używania soli azotynowych jako inhibitorów korozji w procesach przemysłowych. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi dopuszcza 0,5 mg/l.


Zapach wody

Najlepiej, jeśli woda nie posiada żadnego zapachu. Zapach wody może być wywołany obecnością w niej lotnych związków organicznych, gazów, produktów rozkładu substancji organicznych, ścieków bytowo-gospodarczych i przemysłowych.

W laboratorium Wydziału Badania Wody stosowana jest znormalizowana metoda badania zapachu:

  • pełna –  oznacza się liczbę progową zapachu, w celu ustalenia zgodności zapachu z konkretnym poziomem – zakres analizy w naszym laboratorium to 1-64 (wynik = 1 oznacza brak zapachu lub smaku, każdy wynik > 1 oznacza wyczuwalny zapach),
  • parzysta – analizuje się wodę odniesienia i badaną próbkę jednocześnie – oceniający wskazują próbkę, którą wyczuwają jako tę o wyraźniejszym zapachu,
  • wyboru niewymuszonego – oceniający nie jest w stanie ocenić w wyjściowej próbce zapachu.

Analizę wykonuje się do 72h od pobrania próbki (do tego czasu próbki przechowywanie są w chłodni). Min. 3 godziny przed analizą próbki ogrzewane są w cieplarce do temp. 23 ±2°C. ponadto w celu zbadania zapachu wodę należy zdechlorować 1,8% roztworem tiosiarczanu sodu w celu usunięcia zapachu środka przeznaczonego do dezynfekcji (w badaniu nie uwzględnia się zapachu pochodzącego od chloru użytego do dezynfekcji wody).

Każda próbka jest przygotowywana przez lidera zespołu sensorycznego i oceniana przez grupę trzech niezależnych sensoryków (żaden z nich nie ma wglądu do wyników pozostałych) w celu podania obiektywnego wyniku.

Wymagania określone w Rozporządzeniu Ministra zdrowia dotyczące wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi w odniesieniu do zapachu wyrażone są jako „akceptowalny i bez nieprawidłowych zmian”. Tym samym niezależnie od wyników uzyskanych badań najważniejszym oceniającym zapach jest konsument, który zawsze może wyrazić swoją subiektywną ocenę zapachu.

Utlenialność
ChZT - Mn, to bardzo ważny wskaźnik opisujący w sposób umowny, zawartość związków organicznych w wodzie (dodatkowo również związków, które się łatwo utleniają). Maksymalna wartość w wodzie do spożycia wskazana w aktualnym Rozporządzeniu Ministra Zdrowia wynosi 5 mg /l O2. Wyższe wartości utlenialności dla wody w studni mogą wskazywać na zły stan studni i / lub dopływ zanieczyszczeń ze otoczenia studni.

 Źródła:

  1. „Fizyczno-chemiczne badanie wody i ścieków” Witold Hermanowicz, Jan Dojlido, Wiera Dożańska, Bohdan Kozierowski, Jerzy Zerbe
  2. „Wytyczne dotyczące wody do picia” Światowa Organizacja Zdrowia
Instrukcja pobierania próbek

Wskazówki pomocne przy pobieraniu próbki:

Pobieranie próbek to jedno z najważniejszych i najbardziej wrażliwych czynności przy badaniu wody. Źle pobrana próbka wody może zupełnie zmienić wynik badania i wprowadzić nas w błąd. 

Wydział Badania Wody dopuszcza pobieranie próbek przez Klientów w zakresie wskaźników podstawowych, nie wymagających bardziej złożonego pobierania próbek, pod warunkiem stosowania się do poniższych wytycznych.

  1. Przed pobieraniem próbek wody z tzw. kurków probierczych (kranów czerpalnych, wylewek studni) należy zwrócić uwagę na właściwy ich stan techniczny i sanitarny. Jeżeli celem badania jest wyłącznie sprawdzenie jakości wody i wpływu instalacji wewnętrznej na jakość wody, należy przed pobraniem próbki z należy zdjąć z kurków wszelkie urządzenia np. rozbryzgowe, sitka, przedłużki, uszczelki (jeżeli nie można lub nie chce się tego zrobić, należy to odnotować i poinformować o tym po dostarczeniu próbki).
  2. Niedopuszczalne jest pobieranie próbek z kranów zabrudzonych smarem lub innymi niezidentyfikowanymi substancjami, których nie można domyć. Niedopuszczalne jest pobieranie z węży gumowych itp.
  3. Na miejscu pobierania próbek należy oznaczyć pojemniki przeznaczone na próbkę odpowiednimi etykietami lub opisem.
  4. Należy pobrać wodę zimną, za wyjątkiem pobierania próbek w celu oznaczenia bakterii z rodzaju Legionella.
  5. Technika pobierania próbek

    Technika pobierania próbek z zaworów i kurków
  • Odkręcić kurek lub zawór i odpuszczać wodę spokojnym strumieniem przez ok. 5 minut, a następnie kurek zakręcić.
  • Kurek / zawór umyć dokładnie wodą z mydłem, dokładnie opłukać wodą. Odkręcić zawór iodczekać 1 min.
  • Dopuszczalne jest pobranie próbki do badań fizyczno-chemicznych do butelek pobranych z laboratorium lub do butelek własnych. Butelki własne – z PET, bezbarwne po wodzie mineralnej. Nie jest dopuszczalne pobieranie próbek do butelek po sokach, napojach, alkoholach itp. Przepłukać butelki na próbkę do badań fizyczno-chemicznych 2-3 razy. Po przepłukaniu pobrać próbkę wody do badań fizyczno-chemicznych – napełnić butelki tak, aby nie było pęcherza powietrza (do pełna). Woda spuszczana z kurka powinna wypływać swobodnym strumieniem, wprost do naczynia na próbkę.

UWAGA: Podczas napełniania butelek nie wolno zmieniać przepływu wody (regulować zaworu)!

  • W przypadku pobierania próbki do badań sensorycznych nie przepłukiwać butelki, nalać wodę spokojnym strumieniem do krawędzi szyjki i zatkać korkiem. Stosować należy wyłącznie butelki szklane, przygotowane do badań sensorycznych, pobrane z laboratorium.
  • Zakręcić zawór i w przypadku pobierania próbek do badań mikrobiologicznych przygotować się do zdezynfekowania zaworu.
  • Kurek lub zawór opalić płomieniem denaturatu lub płomieniem gazowego opalacza. Jeżeli nie jest możliwe opalenie kurka (np. kurek z tworzywa) opryskać wylot kurka i wszystkie powierzchnie zaworu stykające się z wodą roztworem dezynfekującym o działaniu bakteriobójczym (np. roztworem podchlorynu sodu, chloraminy itp.). W przypadku dezynfekcji środkiem dezynfekującym odczekać ok. 5 minut aż środek zadziała, a następnie opłukać zawór ze środka dezynfekującego.
  • Kurek lub zawór po opaleniu / dezynfekcji otworzyć i spuszczać wodę spokojnym strumieniem przez następne 2 do 3 minut.
  • Dopuszczalne jest pobieranie próbek do badań mikrobiologicznych wyłącznie w sterylnych butelkach udostępnionych przez laboratorium. Laboratorium nie przyjmie do badań próbek wody do badań mikrobiologicznych dostarczonych w innych pojemnikach. Napełnić butelkę na próbkę do badań mikrobiologicznych do 2/3 objętości. Butelki do badań mikrobiologicznych nie wolno przepłukiwać. Stosować należy wyłącznie butelki sterylne, pobrane z laboratorium. Przy napełnianiu nie wolno dotykać krawędzi butelki, wewnętrznej powierzchni korka.

UWAGA: Podczas napełniania butelek nie wolno zmieniać przepływu wody (regulować zaworu)!

Czynności przygotowawcze można pominąć w przypadku pobierania próbek wody z zaworów lub kurków ze stałym wypływem wody, pod warunkiem, że są one na bieżąco utrzymywane w odpowiednim stanie technicznym i sanitarnym.

   Technika pobierania próbek ze studni z pompą ręczną.

  • Odpompowywać wodę przez około 2-3 minuty .
  • Umyć dokładnie mydłem ramię wypływowe studni, spłukać dokładnie wodą,
  • Pobrać próbkę do badań fizyczno-chemicznych.
  • Opalić ramię i sam otwór wypływowy płomieniem denaturatu lub płomieniem gazowego opalacza. Jeżeli nie jest możliwe opalenie zaworu, opryskać wylot zaworu i wszystkie powierzchnie zaworu stykające się z wodą roztworem dezynfekującym o działaniu bakteriobójczym (np. roztworem podchlorynu sodu, chloraminy itp.). W przypadku dezynfekcji środkiem dezynfekującym odczekać ok. 5 minut aż środek zadziała a następnie opłukać zawór ze środka dezynfekującego.
  • Pobrać próbkę wody jak w punkcie a.
  1. Dostarczanie próbek do laboratorium
  • Niektóre oznaczenia należy wykonać w dniu pobrania próbki, dlatego próbki należy jak najszybciej dostarczyć do laboratorium do 6 godzin od pobrania (np. w przypadku oznaczeń mikrobiologicznych, oznaczania przewodności, pH). Jeżeli jest to niemożliwe próbkę przechowywać w lodówce (temperatura 2-8oC) i dostarczyć do laboratorium do 24 godzin od pobrania. Nie należy przechowywać próbek w zamrażarce.

W przypadku dostarczenia próbek następnego dnia, informacja taka zostanie podana na raporcie z badań. Może to skutkować tym, że sanepid nie zaakceptuje takiego raportu.

  • Nie wolno trzymać pobranych próbek na słońcu, nie wolno ich nagrzewać.
  • Nie należy przechowywać i transportować próbki w temperaturze powyżej 10oC Najlepiej transportować próbki w torbolodówce ze zmrożonymi wkładami.
  • Po dostarczeniu próbek do laboratorium, należy podać pracownikowi przyjmującemu i ewentualnie uzupełnić brakujące na protokole z pobierania próbki następujące informacje (jeżeli się go nie uzupełniło): data i godzina pobierania próbki, dokładne miejsce pobrania próbki, w jaki sposób zdezynfekowano zawór, warunki transportowania, wszelkie okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na interpretację wyników z badań (np. warunki pobierania próbki, stan techniczny zaworu).

W przypadku pobrania i dostarczenia próbki przez Klienta laboratorium bierze odpowiedzialność za próbkę dopiero od chwili zarejestrowania jej w laboratorium.

Na raporcie z badań zostaje odnotowana informacja, że próbka została pobrana i dostarczona przez Klienta i wyniki badań mogą być nieprzydatne w obszarze regulowanym prawnie. Oznacza to, że np. Sanepid może nie zaakceptować takiego raportu.

W przypadku składania zlecenia na wykonanie badań, z których raport zostanie przedstawiony w sanepidzie, Wydział zachęca, aby zlecić laboratorium również pobranie próbki.

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem
© 2016 Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. Wszelkie prawa zastrzeżone.